ТӘжірбиелік сабақҚа арналған әдістемелік өҢдеу пән – Экология және тұрақты даму Мамандық



Дата19.03.2017
өлшемі452 Kb.
#5211
ОҢТҮСТІК ҚАЗАҚСТАН МЕМЛЕКЕТТІК ФАРМАЦЕВТИКА АКАДЕМИЯСЫ


Гигиена-1, женешынықтыру және валеология кафедрасы

ТӘЖІРБИЕЛІК САБАҚҚА АРНАЛҒАН ӘДІСТЕМЕЛІК ӨҢДЕУ

Пән – Экология және тұрақты даму

Мамандық: 5В074800-«Фрамацевтикалық өндіріс технологиясы»
Курс: І

2013 жыл

Әдістемелік өңдеу кафедра мәжілісінде талқыланды.


Хаттама №11 19. 06. 2013 ж.

Кафедра меңгерушісі м.ғ.к., доцент____________ Долтаева Б.З.

1

1.Тақырыбы: Экология – табиғатты қорғау мен табиғатты ұтымды пайдаланудың теориялық негізі.

2.Мақсаты: Табиғаттың және қоғамның тұрақты дамуының негізгі заңдылықтары туралы біртұтас түсінік қалыптастыру.

3.Оқыту мақсаты: Экология – табиғатты қорғау мен табиғатты ұтымды пайдаланудың теориялық негізі, табиғатты қорғау және табиғатты ұтымды пайдаланудың қолданылатын әдістері мен зерттеу нысандарын, табиғатты қорғау және табиғатты ұтымды пайдаланудың пәнінен алған білімдерін тәжірибеде қолдану.

4. Тақырыптың негізгі сұрақтары:

1.Табиғатты қорғау және табиғатты ұтымды пайдаланудың мақсаты және міндеттері.

2.Табиғатты қорғау және табиғатты ұтымды пайдаланудың зерттеу нысандары.

3. Табиғатты пайдалану, оның түрлері.

4. Жердің табиғи қорлық потенциялы.

5. Жердің табиғи қорлық потенциялына адамның әсері.

6. Шексіз даму заңының маңызы.
5. Білім берудің және оқытудың әдістері: тақырыптық семинар.

6. Әдебиеттер:


  1. Асқарова Ұ.Б Экология және қоршаған ортаны қорғау - Алматы 2007

  2. Кенесариев Ү.И., Жақашов Н.Ж. Экология және халық денсаулығы. Алматы , 2003ж.

  3. Оспанова Г.С., Бозшатаева Г.Т. Экология. Оқулық. -Алматы, 2002.

  4. Колумбаева С.Ж., Білдебаева Р.М. Жалпы экология. Алматы, «Қазақ университеті», 2006.

  5. Жамалбеков Е.Ү., Білдебаева Р.М. Жалпы топырақтану жəне топырақ географиясы мен экологиясы. Алматы, Қазақ университеті, 2000.

  6. Экологиялық Білім туралы концепциясы ҚР. Астана, 2002.

  7. Экологиялық қауіпсіздік концепциясы ҚР. Астана, 2002.

8. Экологиялық кодекс ҚР, Астана 2007 г.

7. Бақылау – сұрақтар:


  1. «Қоршаған ортаны қорғау» ұғымының мәні неде?

  2. Табиғатты қорғау мен табиғатты ұтымды пайдаланудың мақсаты мен міндеттері.

  3. Табиғатты ұтымды пайдаланудың ұтымсыз пайдаланудан ерекшелігі.

  4. «Экологиялық қауіпсіздік» нені білдіреді?

  5. Қоршаған ортаны қорғаудың принциптері мен ережелері қандай?

  6. Қазақстан экологиялық дағдарыстан шығу үшін қандай бағыт ұстану керек?

2



1. Тақырыбы: Негізігі тіршілік орталары, олардың сипаттамалары.

Популяция – түрдің тіршілік ету формасы, популяцияның негізгі критерийлері.



2. Мақсаты: Студенттерді экологияның іргелі негіздерімен, ағзалардағы ара-қатынастардың жалпы заңдылықтарымен және олардың табиғи жағдайдағы орта қауымдастығымен таныстыру.

3.Оқыту мақсаты: Қазіргі кездегі экологиялық факторлармен, олардың ағзаға тигізетін біріккен әсерімен және бейімделу заңдылықтарымен, популяциялық өмір сүру деңгейі мен негізгі ережелері туралы түсінік беру.

4. Тақырыптың негізгі сұрақтары.

1.Негізгі тіршілік орталары, олардың сипаттамасы.

2.Тірі жүйелер, олардың белгілері.

3.Тірі жүйелердің қызметі (қоректену, тыныс алу, көбею, өсу, бөліну).

4.Тірі жүйелердің қасиеттері (көбеюі, белсенді қозғалуы, тұрақтылығы, қайта қалпына келуі, бейімделуі).

5.Экологиялық фактор туралы түсінік, оның жіктелуі.

6.Экологиялық факторлардың әсер етуінің жалпы заңдылықтары.

7.Ағза үшін абиотикалық факторлардың маңызы.

8.Биотикалық факторлар, тірі ағзалардың өзара әсері (жыртқыштық, паразитизм, форезия, комменсализм, симбиоз, мутуализм, нейтроализм т.б).

9. Лимиттеуші фактор түсінігі.

10.Толеранттық заңы, оның маңызы.

11.Тірі ағзалардың экологиялық факторларға бейімделуі.

12.Түр, оның қоршаған ортадағы маңызы.

13.Популяция түсінігі, оның құрылымы мен қасиеттері.



5. Білім берудің және оқытудың әдістері: мәселелік семинар.

Мәселені айқындау кезеңі.

Сабақ барысында оқытушы студенттерге талқыланатын мәселелерді ұсынып, сол мәселе бойынша білімдерін, пікірлері мен көзқарастарын анықтау мақсатында оларға тапсырмаларды орындауды ұсынады.



Топтық жұмыс. Шағын топ ішінде студенттер жазғандарымен бөлісіп, талқылау ұйымдастырады, өз ойларын толықтырады, өзгерту енгізеді. Топтық талқылау нәтижесінде студенттер бәріне ортақ бір шешімге тоқтауы керек.

Жариялау. Әр топтан бір студент /спикер/ сөз алып топ тұжырымдарын ауызша жария қылады.

Қорытындылау. Мәселе бойынша бүкіл аудиторияда келтірілген деректер мен мәселелердің қысқаша тізімі тақтаға жазылады.

Негізгі мәселені айқындау.Тақтаға жазылған тізім ішінен студенттер оқытушының ұйымдастыруымен ең өзекті мәселені таңдайды /мәселенің бірнешеуі болуы мүмкін, мұндай жағдайда әр топ жеке мәселені қарастыру ісімен шұғылданады/.

Қарастырылатын мәселелер

1. Абиотикалық факторлардың тірі организмдерге әсері.

2. Физикалық және химиялық экологиялық факторлардың тірі организмдерге әсері.

3. Популяцияның динамикалық және статистикалық көрсеткіштері.



6. Әдебиеттер:

Негізгі

  1. Асқарова Ұ.Б Экология және қоршаған ортаны қорғау - Алматы 2007

  2. Кенесариев Ү.И., Жақашов Н.Ж. Экология және халық денсаулығы. Алматы , 2003ж.

  3. Оспанова Г.С., Бозшатаева Г.Т. Экология. Оқулық. -Алматы, 2002.

  4. Колумбаева С.Ж., Білдебаева Р.М. Жалпы экология. Алматы, «Қазақ университеті», 2006.

  5. Жамалбеков Е.Ү., Білдебаева Р.М. Жалпы топырақтану жəне топырақ географиясы мен экологиясы. Алматы, Қазақ университеті, 2000.

  6. Экологиялық Білім туралы концепциясы ҚР. Астана, 2002.

  7. Экологиялық қауіпсіздік концепциясы ҚР. Астана, 2002.

  8. Экологиялық кодекс ҚР, Астана 2007 г.

7. Бақылау – сұрақтар:

1.Тірі жүйелер дегеніміз не?

2.Тірі жүйелердің қызметі неде?

3.Экологиялық факторлар дегеніміз не?

4.Қоршаған ортаның абиотикалық факторларын атаңыз?

5.Температураның тірі ағзаға тигізетін әсері қандай?

6.Ауа ылғалдылығы дегеніміз не? Оның маңызы қандай?

7.Антропогендік факторларды атаңыз?

8.Биотикалық факторларға қандай факторлар жатады?

3



1. Тақырыбы: Негізгі биогендік элементтердің экожүйедегі айналымы. Экожүйелердің орта түзушілік рөлі жəне бұзылған экожүйелерді қалпына келтіру.

2. Мақсаты: экожүйе туралы түсінік, экожүйелердің жіктелінуін, экожүйелердің энергетикасы, экожүйедегі зат айналым, экожүйелердің орта түзушілік рөлі жəне бұзылған экожүйелерді қалпына келтіру туралы оқу.

3. Оқыту мақсаты: экожүйелердің жағдайын талдап, қортынды жасауды, экожүйедегі зат пен энергия тасымалдануының заңдылықтары туралы түсінік беру.

4. Тақырыптың негізгі сұрақтары.

1. Экологиялық жүйелер туралы түсінік.

2. “Экожұйе” және “биогеоценоз” ұғымының айырмашылығы.

3. Биоценоздың түрлік құрылымы.

4. Экологиялық жүйелердің жіктелуі.

5. Экожүйелердегі энергетикалық ағындар.

6. Экожүйедегі зат алмасуы.

5. Білім берудің және оқытудың әдістері: Іскерлік ойын «Кім тезірек, кімде көп»

«Кім тезірек, кімде көп» ойынын өткізу методикасы.

Ойынға қажетті құралдар:


  1. Тақырып бойынша сұрақтары бар карточкалар (карточка саны студент санымен бірдей болады, әр карточкада 5 сұрақтан).

  2. Секундомер.

Жұмыс барысы:

  1. Ойынның жалпы уақыты -45 минут.

  2. Ойын аузша өтеді.

  3. Студенттер кезекпен сұрақтары бар карточканы алады.

  4. 3 мин ішінде әр студент қарточкадағы сұрақтарға жауап береді.

  5. Оқытушы дұрыс жауаптарды санайды.

  6. Ойынға барлық студенттер қатысады.

  7. Дұрыс жауап берілмеген сұрақтар талқыланады.

  8. Студенттер жауаптары баллмен бағаланады.

  9. Студенттің алған балдары сабақтың ағымдық бағасын қою барысында ескеріледі

  10. Оқу журналының төменгі бос жағына топ старостасымен ойынның өткізілгені туралы белгі қойылады

1-карточка

1. Экожүйенің анықтамасы.

2. Қөректік тізбек.

3. Экожұйе гомеостазы.

4. 1% -тік ереже.

2-карточка

1. Продуценттер.

2. Экожүйе өнімділігі.

3. Жасанды экожүйе.

4. Сукцессиялық қатар ұғымының түсінігі және климаксты бірлестік қалай пайда болады?
3-карточка

1. Консументтер.

2. Экологиялық сукцессия дегеніміз не? Пайда болуының себептері?

3. Экожүйенің трофикалық құрылымын айтыныз.

4. Экожүйедегі энергия ағыны.

4-карточка

1. Редуценнтер.

2. Экологиялық пирамидалар.

3. 10% -тік ереже.

4. Ыдырау тізбегі /дендриттер/.

6. Әдебиеттер:


  1. Асқарова Ұ.Б Экология және қоршаған ортаны қорғау - Алматы 2007

  2. Кенесариев Ү.И., Жақашов Н.Ж. Экология және халық денсаулығы. Алматы , 2003ж.

  3. Оспанова Г.С., Бозшатаева Г.Т. Экология. Оқулық. -Алматы, 2002.

  4. Колумбаева С.Ж., Білдебаева Р.М. Жалпы экология. Алматы, «Қазақ университеті», 2006.

  5. Жамалбеков Е.Ү., Білдебаева Р.М. Жалпы топырақтану жəне топырақ географиясы мен экологиясы. Алматы, Қазақ университеті, 2000.

  6. Экологиялық Білім туралы концепциясы ҚР. Астана, 2002.

  7. Экологиялық қауіпсіздік концепциясы ҚР. Астана, 2002.

  8. Экологиялық кодекс ҚР, Астана 2007 г.


7. Бақылау- сұрақтар:

  1. Экожүйе дегеніміз не?

  2. Экожүйелерде зат және энегрия алмасу қалай жүреді?

  3. Экологиялық пирамида дегеніміз не?

  4. Продуценттер дегеніміз не?

  5. Консументтер дегеніміз не?

  6. Редуценнтер дегеніміз не?

  7. Экологиялық сукцессия дегеніміз не?

  8. Қоректік тізбектер қалай өтеді?

4



1.Тақырыбы: Биосфераның құрылысы жəне биосфера шекаралары.

В.И.Вернадскийдің ноосфера туралы ілімінің тұрақты даму тұжырымдамасын қалыптастырудағы бағыттаушы ролі.



2.Мақсаты: студенттерге биосфера және ноосфера, биосфераның құрамын, құрылысы жəне биосфера шекаралары туралы түсінік беру.

3. Оқыту мақсаты: тірі ағзалардың, биосфераның қызмет атқаруының негізгі заңдылықтарын және олардың тұрақтылығын, биосфера компоненттерінің өзара әсерлесу заңдылықтары туралы білімдерді қалыптастыру.

4. Тақырыптың негізгі сұрақтары:

1.Биосфера туралы түсінік.

2.В.И. Вернадскийдің биосфера туралы ілімі.

3.Тірі заттардың таралу шекарасы.

4.Биосфераның құрылымы мен құрамы, олардың сипаттамасы.

5.Биосферада энергия ағымы мен заттардың айналымы.

6.Ноосфера туралы түсінік.

5. Білім берудің және оқытудың әдістері: Сұрақ - жауап. «Жасырын ұяшық »

Кіші топпен жұмыс. Топ екі топшаға бөлініп, берілген ұяшықтарды таңдайды. Топтарға таңдаған балл деңгейлеріне қарай сұрақтар қойылады. Ең көп балл жинаған топ жеңімпаз атанады.


Студенттердің білімі келесі көрсеткіштер бойынша бағаланады:

1. Топтың ішіндегі студенттің белсенділігі.

2. Берілген жауаптың негізділігі және толықтығы.

3. Тақырып бойынша қосымша материалдарды қолдануы.

4. Ұжымда жұмыс жасай алуы.

6. Әдебиеттер:


  1. Асқарова Ұ.Б Экология және қоршаған ортаны қорғау - Алматы 2007

  2. Кенесариев Ү.И., Жақашов Н.Ж. Экология және халық денсаулығы. Алматы , 2003ж.

  3. Оспанова Г.С., Бозшатаева Г.Т. Экология. Оқулық. -Алматы, 2002.

  4. Колумбаева С.Ж., Білдебаева Р.М. Жалпы экология. Алматы, «Қазақ университеті», 2006.

  5. Жамалбеков Е.Ү., Білдебаева Р.М. Жалпы топырақтану жəне топырақ географиясы мен экологиясы. Алматы, Қазақ университеті, 2000.

  6. Экологиялық Білім туралы концепциясы ҚР. Астана, 2002.

  7. Экологиялық қауіпсіздік концепциясы ҚР. Астана, 2002.

  8. Экологиялық кодекс ҚР, Астана 2007 г.




  1. Бақылау - сұрақтар:




    1. Биосфераның тірі заттары дегеніміз не?

    2. Атмосфераның озон қабаты қандай қызмет атқарады?

    3. Ноосфера дегеніміз не?

    4. Биосферадағы үлкен айналым (геологиялық) қалай жүреді?

    5. Биферадағы костық заттарға не жатады?

    6. Оттегі айналымы қалай жүреді?

    7. Фосфор айналымы қалай жүреді?

    8. Күкірт айналымы қалай жүреді?

    9. Биосфера эволюциясы дегеніміз не?

5

1.Тақырыбы : Табиғат және қоғамның стратегиялық өзара қатынасы, Тұрақты дамуға өту концепциясы.

2.Мақсаты: табиғаттың жəне қоғамның тұрақты дамуының негізгі заңдылықтары туралы біртұтас түсінік қалыптастыру.

3. Оқыту мақсаты: студенттердің экологияның, қоршаған ортаны қорғаудың жəне тұрақты дамудың күрделі жəне шиеленіскен мəселелерін талқылауда ауқымды кешенді, объективті жəне шығармашылық көзқарасын қалыптастыру.

4. Тақырыптың негізгі сұрақтары:

1. Тұрақты даму ұғымдары туралы түсінік.

2. Табиғатты қорғау туралы ұғымдар.

3. Табиғатты қорғауда халықаралық ұйымдардың қызметі.

4. 1992 жылы БҰҰ-ның конференциясында қабылданған бағдарлама.

5. «ҚР экологиялық қауіпсіздік» концепциясы.


5.Білім берудің және оқытудың әдістері: Дөңгелек үстел

«Дөңгелек үстел» әдісінің өткізілуі

Жұмысқа қажетті заттар.


  1. Терілген сұрақтар және жағдайлық тапсырмалар жеке-жеке қағазда.

  2. Жеребе сандармен, студенттердің санына байланысты.

  3. Таза қағаз, қаламсап.

Жұмыс барысы:

  1. Студенттер 3 топқа бөлінеді жеребе арқылы, әр топшада 4 студенттен болу керек.

  2. Әр топ жеке-жеке отырады, таза қағаз қаламсап алып

  3. Қағазда күнді, топтың санын, факультетін топтау құрамындағы студенттер аты, жөні. Тобына ат қояды.

  4. студент конверттен сұрақ және жағдайлық тапсырманы алады, тапсырма деңгейі бірдей болу керек.

  5. Студент өзінің тапсырмасын жазады.

  6. Айнала қағазды жібереді.

  7. Әр студент өзінің жауабын жазып келесіге жібереді.

  8. Әр студент жауабына 3 минут кетеді.

  9. Уақыт біткенде оқытушыға береді.

  10. Барлық қатысушы дұрыс келетін жауабын талқылау барысында береді.

  11. Талқылауға 15 минут кетеді.

  12. Студент дұрыс жауапқа бал алады рейтинг балына қойылады.

  13. Студент алған балы есептеліп сабаққа қойылатын балды шығарады.

  14. Журналдың төмен жағына ойынды белгілейтін топ басшы қол қояды.

  15. Студент жұмыстары оқытушыда сақталады.


7. Әдебиеттер:

  1. Асқарова Ұ.Б Экология және қоршаған ортаны қорғау - Алматы 2007

  2. Кенесариев Ү.И., Жақашов Н.Ж. Экология және халық денсаулығы. Алматы , 2003ж.

  3. Оспанова Г.С., Бозшатаева Г.Т. Экология. Оқулық. -Алматы, 2002.

  4. Колумбаева С.Ж., Білдебаева Р.М. Жалпы экология. Алматы, «Қазақ университеті», 2006.

  5. Жамалбеков Е.Ү., Білдебаева Р.М. Жалпы топырақтану жəне топырақ географиясы мен экологиясы. Алматы, Қазақ университеті, 2000.

  6. Экологиялық Білім туралы концепциясы ҚР. Астана, 2002.

  7. Экологиялық қауіпсіздік концепциясы ҚР. Астана, 2002.

  8. Экологиялық кодекс ҚР, Астана 2007 г.


7. Бақылау - тест:

1. Тұрақты даму ...

а) қоғамның үздіксіз, уақыттық, қалыпты дамуы.

б) қоғамның өндірістік дамуы.

в) өркениеттің үздіксіз дамуы.

г) адамзаттың қалыпты дамуы өсіп-өнуі.

д) өркениеттің үздіксіз, уақыттық дамуы.



2. Қоғамды тұрақты дамытуда қажет ...

а) адамдардың сана-сезімін, адамгершілігін өзгерту.

б) қоғамды өндірістік өзгерту.

в) адамзат қоғамын қалыптастыру.

г) адамзаттың қалыпты дамуы өсіп-өнуі.

д) өркениеттің үздіксіз, уақыттық дамуы



3. «Тұрақты даму» концепциясы ... ұсынылды.

а) 1987 жылы

б) 1988 жылы

в) 2001 жылы

г) 1990 жылы

д) 1997 жылы



4. 1992 жылы БҰҰ-ның конференциясында қабылданған бағдарлама ... деп аталады.

а) «Тұрақты даму», «ХХІ ғасырдың күн тәртібі»

б) «Атмосфераны қорғау»

в) «Тұрақты даму», «Халық және тұрақтылық»

г) «Адам және биосфера»

д) «Су кодексі», «Радиациялық қауіпсіздік»



5. «ХХІ ғасырдың күн тәртібінің» негізгі бағыты ... болып табылады.

а) халық және тұрақтылық, жер ресурстарын тиімді пайдалану

б) халықты сапалы тамақпен қамту

в) халықты тұрғын үймен қамту

г) жер ресурстарын шексіз пайдалану

д) жер ресурстары халық қажетіне пайдалану



6. «ХХІ ғасырдың күн тәртібінің» негізгі бағыты ... болып табылады.

а) ормандарды жоюмен күрес

б) халықты тұрғын үймен қамту

в) орман зиянкестерімен күрес

г) халықты сапалы тамақпен қамту

д) арамшөптермен күрес



7. «ХХІ ғасырдың күн тәртібінің» негізгі бағыты ... болып табылады.

а) халық денсаулығын сақтау және жақсарту

б) халықтың әлеуметтік жағдайын жақсарту

в) халықты тұрғын үймен қамту

г) СӨС қалыптастыру

8. «ҚР экологиялық қауіпсіздік» концепциясы ... қабылданды.

а)1996 жылы

б) 1998 жылы

в) 1994 жылы

г) 1999 жылы

д) 1995 жылы



9. ҚР экологиялық қауіпсіздігінің стратегиялық мақсаты мен міндетіне ... жатады.

а) білім мен тәрбие беру жүйесін дамыту

б) орта білім беру жүйесін тереңдете дамыту

в) жастарды отан сүйгіштікке баулу

г) экология пәнін дәріптеу

10. Экологиялық білім беру дегеніміз - ...

а) әр түрлі деңгейдегі экологиялық білімдерді меңгеру.

б) жоғарғы білімдерді меңгеру.

в) әр түрлі деңгейдегі экономикалық білімдерді меңгеру.

г) көп салалы білімдерді меңгеру.

д) әр түрлі деңгейдегі гигиеналық білімдерді меңгеру.



11. Білім беру жүйесін экологизациялау дегеніміз ...

а) экологиялық ой, ұғым, қағидаларды басқа пәндерге енгізу.

б) адамгершілік ұғым мен қағидаларды басқа пәндерге енгізу.

в) экономикалық ой, ұғым, қағидаларды басқа пәндерге енгізу.

г) экологиялық мәдениет ұғымын қалыптастыру және енгізу.

д) гигиеналық ұғым, қағидаларды басқа пәндерге енгізу.



12. Экологиялық білім берудің негізгі мақсаты ...

а) табиғатқа деген жауапкершілікті қамтамасыз ету.

б) қоғамға деген жауапкершілікті қамтамасыз ету.

в) халық денсаулығына деген жауапкершілікті қамтамасыз ету.

г) өз денсаулығына деген жауапкершілікті қамтамасыз ету.

д) экология пәнін дәріптеу.

6

1.Тақырыбы: Адамзат қоғамының табиғи ресурстармен қамтамасыз етілу мәселесі. Қоршаған орта жəне тұрғындардың денсаулығы.

2. Мақсаты: Студенттерді адамзат қоғамының табиғи ресурстармен қамтамасыз етілу проблемасынмен таныстыру, сонымен қатар қоршаған орта жəне тұрғындардың денсаулығын қарастыру.

3. Оқыту мақсаты: табиғи ресурстардың алатын орнын, табиғи ресурстардың түрлерін, табиғи ресурстарды қоғамның тиімді пайдалануды; биосфера компоненттерінің өзара əсерлесу заңдылықтары жəне адамның шаруашылық əрекеттерінің, əсіресе табиғатты қарқынды пайдалану кезіндегі салдарлары туралы білімдерді қалыптастыру.

4. Тақырыптың негізгі сұрақтары:

1. Табиғи ресурстар және олардың сипаттамасы.

2. Табиғи ресурстар және олардың түрлері

3. Қоршаған орта туралы түсінік.

4. Табиғатты пайдалану, оның түрлері.

5. Жердің табиғи қорлық потенциялы.

6. Жердің табиғи қорлық потенциялына адамның әсері.

7. Шексіз даму заңының маңызы.


5. Білім берудің және оқытудың әдістері: Бұрышты пікір-талас.

Пікірталастың ережелері.

-спикер сөйлегенде, оның сөзін бөлмеу керек;



- қарсы жақтың көзқарасына жағымсыз тұрғыдан сын және пікір айтпай, тек олардың көзқарасын айқындайтын сұрақ қана қоюға болады.

  1. Оқытушы тақырып бойынша екі немесе одан да көп баламалы шешімдері бар проблеманы анықтап, оларды жариялағаннан кейін студенттерді шағын топ құрамында осы мәселені «Ой қозғау» тәсілін қолдана отырып талқылауды ұсынады.

  2. Оқытушы студенттерге көқарастардың бірін таңдап, үш минут ішінде ұстанған позицияларды дәлелдейтін аргументтерді жазуды тапсырады.

  3. Бірінші көзқарасты ұстанған студенттер аудиторияның бір бұрышына, басқа пікірді жақтағандар бөлменің екінші бұрышына барып тұрады.

  4. Оқытушы талқыланып жатқан проблема бойынша алдын-ала мәтінді студенттерге таратып береді. Студенттер әр шағын топта мәтінді өзара бөліп, олардың позияциясын қуаттайтын дәлелдер іздейді. Әр топтан 1-2 студент осыдан кейінгі пікірталаста топ пікірін білдіретін спикер болып таңдалады.

  5. Топтарға кезекпен сөз беріледі. Спикерлер өз топтарының атынан 1-2 минут аралығында позицияларын айқындайды.

  6. Енді сөз топтардың басқа да мүшелеріне беріліп, олар пікір таласқа араласа алады. Топтарды пікірталасқа ынталандыру үшін оқытушы тарапынан студенттерге келесідей сұрақтар қойған орынды: «Неліктен бірінші топтың мүшелері үшінші топтың көзқарасын қабылдамады?», «Сіздер екінші топтың қандай пікірімен келіспейсіздер?», «Неліктен бірінші топтың студенттері сіздерді өз көзқарасына иландыра алмады?», «Неліктен сіздер өз позицияларыңызға өзгеріс енгізбедіңіздер (енгіздіңіздер)?»

  7. Пікірталас кезінде студенттер өз көзқарастарын өзгертіп, басқа топтарға ауыса алатындығын ескерту керек. Оқытушы тіпті студенттерді пікірлерін ауыстыруға ынталандыруы керек. Бұл жәйт олардың ойлану жұмысына қызу түрде қатысқандығын және ойлау икемділігін көрсетіп, топтың басқа мүшелерінің жауапкершілігін көтереді: олар жақтастарынан айырылып қалмау үшін пікірталаста дәлелді болуға тырысады.

  8. Пікірталас соңында әрбір топқа өз позициясын қысқа түрде (1 минут) басқалардың алдында ауызша тұжырымдау мүмкіндігі беріледі. (спикер сөйлеп болған соң оларға сұрақтар қойылмайды).

9. Пікірталас аяқталғаннан кейін оқытушы әрбір студентті өз ұстанымын эссе түрінде жазуды тапсырады.
6. Әдебиеттер:

  1. Асқарова Ұ.Б Экология және қоршаған ортаны қорғау - Алматы 2007

  2. Кенесариев Ү.И., Жақашов Н.Ж. Экология және халық денсаулығы. Алматы , 2003ж.

  3. Оспанова Г.С., Бозшатаева Г.Т. Экология. Оқулық. -Алматы, 2002.

  4. Колумбаева С.Ж., Білдебаева Р.М. Жалпы экология. Алматы, «Қазақ университеті», 2006.

  5. Жамалбеков Е.Ү., Білдебаева Р.М. Жалпы топырақтану жəне топырақ географиясы мен экологиясы. Алматы, Қазақ университеті, 2000.

  6. Экологиялық Білім туралы концепциясы ҚР. Астана, 2002.

  7. Экологиялық қауіпсіздік концепциясы ҚР. Астана, 2002.

  8. Экологиялық кодекс ҚР, Астана 2007 г.

7. Бақылау – сұрақтар:

1. Табиғи ресурстар дегеніміз не? .

2. Сарқылатын және сарқылмайтын табиғи ресурстарды атаңыз?

3. Табиғатты пайдалану дегеніміз не? Оның түрлерін атаңыз.

4. Ресурстармен қамтамасыз ету дегеніміз не?

7



1.Тақырыбы: Қазіргі заманның əлемдік экологиялық проблемалары бойынша халықаралық конвенциялар мен келісімшарттар. Қоршаған орта жəне тұрғындардың денсаулығы.

2.Мақсаты:студенттерді қазіргі заманның əлемдік экологиялық проблемалары бойынша халықаралық конвенциялар, келісімшарттармен таныстыру.

3. Оқыту мақсаты: əртүрлі мемлекеттердегі тұрақты дамудың тұжырымдамалары, стратегиясы жəне практикалық міндеттеріі туралы заманауй түсініктерді қалыптастыру.

4. Тақырыптың негізгі сұрақтары:

1.Халықаралық конвенциялардың және келісімшарттардың мақсаты мен міндеті.

2.Қазіргі заманның əлемдік экологиялық проблемалары бойынша халықаралық конвенциялар мен келісімшарттардың зерттеу нысандары.

3. БҰҰ-ның мың жылдық даму жолдары.

4. Халықаралық конвенциялар мен келісімшарттардың маңызы.
5. Білім берудің және оқытудың әдістері: Жұптасып жұмыс жасау

1. Жұптасып жұмыс жасау барысында студенттер өз ара бірігіп, берілген тапсырманы орындайды.

2. Дұрыс жауап берілмеген сұрақтар талқыланады.


  1. Студенттер жауаптары баллмен бағаланады.

1. Тапсырма.

1. БҰҰ қоршаған орта саласындағы Бағдарламасы.

2. Халықаралық заңгерлер ұйымы.

3. Экологиялық саясат ұғымын қалай түсінесіз?

4. Мемлекеттердің заңнамасына не кірмейді?

2. Тапсырма.

1. Білім беру, ғылым және мәдениет саласындағы БҰҰ бағдарламалары.

2. БҰҰ Азық-түлік және ауылшаруашылық ұйымы.

3. Экологиялық қауіпсіздік ұғымын қалай түсінесіз?

4. Мемлекеттердің заңнамасына не кіреді?
3. Тапсырма.

1. Бұкіләлемдік денсаулық сақтау ұйымы.

2. Халықаралық экологиялық сот.

3. Экологиялық дағдарыс ұғымын қалай түсінесіз?

4. Қазақстанның халықаралық ұйымдардың арасында алатын ролі қандай?

4. Тапсырма.

1. Бұкіләлемдік метеорологиялық ұйым.

2. Бұкіләлемдік табиғат қорғау қоры.

3. Экологиялық апат ұғымын қалай түсінесіз?

4. ХХ ғасырдың күн тәртібінің негізгі бағыттары.
5. Тапсырма.

1. Халықаралық еңбек ұйымы.

2. Бұкіләлемдік табиғат хартиясы.

3. Экологиялық білім беру ұғымын қалай түсінесіз?

4. Атом энергиясы жөніндегі халықаралық агенттік.

6. Әдебиеттер:


  1. Асқарова Ұ.Б Экология және қоршаған ортаны қорғау - Алматы 2007

  2. Кенесариев Ү.И., Жақашов Н.Ж. Экология және халық денсаулығы. Алматы , 2003ж.

  3. Оспанова Г.С., Бозшатаева Г.Т. Экология. Оқулық. -Алматы, 2002.

  4. Колумбаева С.Ж., Білдебаева Р.М. Жалпы экология. Алматы, «Қазақ университеті», 2006.

  5. Жамалбеков Е.Ү., Білдебаева Р.М. Жалпы топырақтану жəне топырақ географиясы мен экологиясы. Алматы, Қазақ университеті, 2000.

  6. Экологиялық Білім туралы концепциясы ҚР. Астана, 2002.

  7. Экологиялық қауіпсіздік концепциясы ҚР. Астана, 2002.

  8. Экологиялық кодекс ҚР, Астана 2007 г.


7. Бақылау – сұрақтар:

1. ХХ ғ маңызды экологиялық форумы туралы не білесіз? Рио-де-Жанейро қаласындағы 1992 ж. конференциясы?

2. Неге халықаралық ұйымдар бірлесуі мемлекеттердің экологиялық стратегиясының шешуші кілті болып табылады ?

3. Экологиялық саясат ұғымын қалай түсінесіз?

4. ХХ ғасырдың күн тәртібінің негізгі бағыттарын атаңыз?

8.



1. Тақырыбы: Қазақстан Республикасының ерекше қорылатын табиғи территориялары. Қоршаған ортаның сапасы жəне тұрғындардың денсаулығы.

2. Мақсаты: Қазақстан Республикасының ерекше қорылатын табиғи территорияларымен танысу.



3.Оқыту мақсаты: Қазақстан Республикасының ерекше қорылатын табиғи территорияларының қорғау мен табиғатты ұтымды пайдаланудың негізгі принциптері туралы түсініктеме беру.

4. Тақырыптың негізгі сұрақтары:

1. Ерекше қорылатын табиғи территориялар.

2. Ерекше қорылатын табиғи территориялардың түрлері.

3. Қазақстан Республикасының қорықтары.

4.Қазақстан Республикасының ерекше қорылатын табиғи территорияларын қорғау.
5. Білім берудің және оқытудың әдістері: Викторина «Табиғат лабораториясы».

Кіші топпен жұмыс. Топ екі топшаға бөлініп, берілген ұяшықтарды таңдайды. Топтарға таңдаған балл деңгейлеріне қарай сұрақтар қойылады. Ең көп балл жинаған топ жеңімпаз атанады.



Қорықтар

20

30

40

50

Ұлттық табиғат парктері

20

30

40

50

Табиғи қорықшалар

20

30

40

50


6. Әдебиеттер:

  1. Асқарова Ұ.Б Экология және қоршаған ортаны қорғау - Алматы 2007

  2. Кенесариев Ү.И., Жақашов Н.Ж. Экология және халық денсаулығы. Алматы , 2003ж.

  3. Оспанова Г.С., Бозшатаева Г.Т. Экология. Оқулық. -Алматы, 2002.

  4. Колумбаева С.Ж., Білдебаева Р.М. Жалпы экология. Алматы, «Қазақ университеті», 2006.

  5. Жамалбеков Е.Ү., Білдебаева Р.М. Жалпы топырақтану жəне топырақ географиясы мен экологиясы. Алматы, Қазақ университеті, 2000.

  6. Экологиялық Білім туралы концепциясы ҚР. Астана, 2002.

  7. Экологиялық қауіпсіздік концепциясы ҚР. Астана, 2002.

  8. Экологиялық кодекс ҚР, Астана 2007 г.

9.



1. Тақырыбы: “Үшінші əлем” мәселелері. Мешеуліктен құтылу - тұрақты дамудың өзекті мəселесі.

2. Мақсаты: “Үшінші əлем” проблемалары мен тұрақты дамудың өзекті мəселесін оқып үйрену.



3.Оқыту мақсаты: студенттердің экологияның, қоршаған ортаны қорғаудың жəне тұрақты дамудың күрделі жəне шиеленіскен мəселелерін талқылауда ауқымды кешенді, объективті жəне шығармашылық көзқарасын қалыптастыру.

4. Тақырыптың негізгі сұрақтары:

1. Ғаламдық экологиялық мәселелер.

2. «Парниктік» немесе «жылулық» эффект мәселесі.

3. Озон мәселесі.

4. Қышқылдық жауын-шашындар мәселесі.

4. Лондондық және Лос-Анжелестік тұманды түтіндер .

5. Тұрақты дамуға жетудің стратегиялық жолдары.

5. Білім берудің және оқытудың әдістері:Іскерлік ойын. «Әлсіз топ »

«Әлсіз топ» ойынын өткізу методикасы.

Ойынға қажетті құралдар:

1.Тақырып бойынша сұрақтар.

2. Жеребе сандармен, студенттердің санына байланысты топқа бөлінеді.

3.Секундомер.

Жұмыс барысы:

1.Ойынды оқытушы және студенттер арасынан көмекші жүргізеді.

2.Көмекші қағазға күнді, топ номерін, студентер тізімін жазады.

3.Оқытушы сұрақтар жиынтығынан студенттерге сұрақ қояды.

4.Студент 5 секунд ішінде жауап беруі қажет.

5.Оқытушы «дұрыс» немесе «дұрыс емес» деген сөздермен бағалайды. Дұрыс емес болса, жауабын өзі айтады.

6. Көмекші студент фамилиясының жанына «+», «-» белгілерін жауаптарына қарай қояды.

7. Студенттер 2 турдан өтеді.

8. 2 турдан кейін сұрақ қою тоқтатылады, студенттер ішінен 2 «-» алғандар ойынан «Әлсіз топ» түрінде шығады.

9.Ойын жаңа бағытта қалған студенттермен жалғастырылады. Оларға тағы жаңа тур сұрақтары қойылады. Осы ойында тағы 2«-» алғандар ойынан шығады.

10. Ең көп сұрақтарға дұрыс жауап берген қатысушы анықталады.

11. Әр бір фамилия жанындағы белгілеріне қарай, оқытушы студент қай турда ойынан шыққанын және «Әлсіз топ» болғанын анықтайды.

12. Ойын балл немесе баға түрінде бағаланады.
6. Әдебиеттер:


  1. Асқарова Ұ.Б Экология және қоршаған ортаны қорғау - Алматы 2007

  2. Кенесариев Ү.И., Жақашов Н.Ж. Экология және халық денсаулығы. Алматы , 2003ж.

  3. Оспанова Г.С., Бозшатаева Г.Т. Экология. Оқулық. -Алматы, 2002.

  4. Колумбаева С.Ж., Білдебаева Р.М. Жалпы экология. Алматы, «Қазақ университеті», 2006.

  5. Жамалбеков Е.Ү., Білдебаева Р.М. Жалпы топырақтану жəне топырақ географиясы мен экологиясы. Алматы, Қазақ университеті, 2000.

  6. Экологиялық Білім туралы концепциясы ҚР. Астана, 2002.

  7. Экологиялық қауіпсіздік концепциясы ҚР. Астана, 2002.

  8. Экологиялық кодекс ҚР, Астана 2007 г.



7. Бақылау – сұрақтар.

1. Атмосфералық ауаны ластайтын негізгі көздерді атаңыз?

2. Ыс, тұман, шаң қосындысы қалай аталады? Қандай экологиялық зардаптарға әкеледі?

3. Атмосфераның ғаламдық ластануының экологиялық зардаптары қандай?

4. Қышқылдық жауын-шашындар қалай пайда болады? Табиғи экожұйелерге қалай әсер етеді?

5. Неге озон қабатының жүқаруы Жердің маңызды экологиялық мәселесі болып табылады?

6. Көлдердің қышылдануы дегеніміз не?

7. Парниктік газдар қалай пайда болады?


10.

1. Тақырыбы: Өмір шындығы жəне тұрақты дамуды қамтамасыз етудің ықтимал уақыт кезеңдері.

2. Мақсаты: студенттерді өмір шындығы жəне тұрақты дамуды қамтамасыз етудің ықтимал уақыт кезеңдерімен және экологиялық тәрбиемен мен білім беру туралы оқып ұйрену.



3.Оқыту мақсаты: табиғаттың және қоғамның тұрақты дамуының негізгі заңдылықтары туралы біртұтас түсінік қалыптастыру.

4. Тақырыптың негізгі сұрақтары:

1. «Тұрақты даму» түсінігі.

2. Тұрақты дамуға жетудің стратегиялық жолдары.

3.Экологиялық білім беру, тәрбие және мәдениет.

4. Қоғамдық экологизациялау.

5. Білім берудің және оқытудың әдістері: Мәселелік семинар.

Мәселелік семинар сабағы құрылымының үлгісі.

Мәселені айқындау кезеңі.

Сабақ барысында оқытушы студенттерге талқыланатын мәселелерді ұсынып, сол мәселе бойынша білімдерін, пікірлері мен көзқарастарын анықтау мақсатында оларға тапсырмаларды орындауды ұсынады.



Топтық жұмыс. Шағын топ ішінде студенттер жазғандарымен бөлісіп, талқылау ұйымдастырады, өз ойларын толықтырады, өзгерту енгізеді. Топтық талқылау нәтижесінде студенттер бәріне ортақ бір шешімге тоқтауы керек.

Жариялау.Кезекпен әр топ спикері топ тұжырымдарын ауызша жария қылады.

Қорытындылау. Мәселе бойынша бүкіл аудиторияда келтірілген деректер мен мәселелердің қысқаша тізімі тақтаға жазылады.

Негізгі мәселені айқындау.Тақтаға жазылған тізім ішінен студенттер оқытушының ұйымдастыруымен ең өзекті мәселені таңдайды /мәселенің бірнешеуі болуы мүмкін, мұндай жағдайда әр топ жеке мәселені қарастыру ісімен шұғылданады.
Қарастырылатын мәселелер

1. Экологиялық тәрбие және білім беру.

2. Тұрақты дамуға жетудің стратегиялық жолдары.

3. Антропоцентризм және экоцентризм.


6. Әдебиеттер:

  1. Асқарова Ұ.Б Экология және қоршаған ортаны қорғау - Алматы 2007

  2. Кенесариев Ү.И., Жақашов Н.Ж. Экология және халық денсаулығы. Алматы , 2003ж.

  3. Оспанова Г.С., Бозшатаева Г.Т. Экология. Оқулық. -Алматы, 2002.

  4. Колумбаева С.Ж., Білдебаева Р.М. Жалпы экология. Алматы, «Қазақ университеті», 2006.

  5. Жамалбеков Е.Ү., Білдебаева Р.М. Жалпы топырақтану жəне топырақ географиясы мен экологиясы. Алматы, Қазақ университеті, 2000.

  6. Экологиялық Білім туралы концепциясы ҚР. Астана, 2002.

  7. Экологиялық қауіпсіздік концепциясы ҚР. Астана, 2002.

  8. Экологиялық кодекс ҚР, Астана 2007 г.


7. Бақылау – сұрақтар.

1. Ноосфералық жаңаша ой сананың мәні неде?

2. Экоцентризм дегеніміз не?

3. Биосфералық этиканың негізгі принципиері қандай ?



4. Экологиялық білім беру, тәрбие және мәдениет дегеніміз не?

5. Коэволюция дегеніміз не?
Каталог: wp-content -> uploads -> 2014
2014 -> ЖҰмыс бағдарламасы пән: «Қазақстан тарихы» Мамандығы: : 0301000
2014 -> Қрдсм «Оңтүстік Қазақстан мемлекеттік фармацевтика академиясы» шжқ рмк
2014 -> ЖҰмыс бағдарламасы пән: «Қазақстан тарихы» Мамандығы : 0302000 «Мейірбике ісі»
2014 -> БАҒдарламасы «Кәсіпорын менеджменті»
2014 -> Ойындарды өткізу мерзімі
2014 -> Ғаламды ұстап тұрған зат емес, заңдылық
2014 -> Жануарларды өсіруді, жануарларды, жануарлардан алынатын өнім мен шикізатты дайындауды (союды), сақтауды, өңдеуді және
2014 -> «Бекітемін Ректор, ҰҒА ҚР академигі А. М. Ғазалиев 2014 ж
2014 -> Қан ұрғылайтын бұрқақпен немесе серпімді ағынмен бөлінеді. Қан ұрғылайтын бұрқақпен немесе серпімді ағынмен бөлінеді
2014 -> «Орны ауыстырылатын (тасымалданатын) объектілерге Қазақстан Республикасының ішінде қолданылатын және экспортқа арналған ветеринариялық сертификат беру» мемлекеттiк көрсетілетін


Достарыңызбен бөлісу:




©www.melimde.com 2022
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет
Сабақтың тақырыбы
бойынша жиынтық
жиынтық бағалау
Сабақ тақырыбы
Сабақтың мақсаты
ғылым министрлігі
тоқсан бойынша
бағдарламасына сәйкес
бағалауға арналған
Сабақ жоспары
Реферат тақырыбы
жиынтық бағалауға
сәйкес оқыту
арналған тапсырмалар
Қазақстан республикасы
білім беретін
оқыту мақсаттары
бағалау тапсырмалары
республикасы білім
Жалпы ережелер
жиынтық бағалаудың
рсетілетін қызмет
бекіту туралы
тоқсанға арналған
Қазақстан тарихы
мерзімді жоспар
Қазақстан республикасының
арналған жиынтық
қызмет стандарты
болып табылады
жалпы білім
арналған әдістемелік
Мектепке дейінгі
оқыту әдістемесі
бағалаудың тапсырмалары
Қазақ әдебиеті
пәнінен тоқсанға
Инклюзивті білім
нтізбелік тақырыптық
Зертханалық жұмыс
Әдістемелік кешені
білім берудің
республикасының білім
туралы жалпы
Қазақстанның қазіргі
Қысқа мерзімді
Жұмыс бағдарламасы
атындағы жалпы
қазақ тілінде
қазіргі заман
туралы хабарландыру